Chiapas en de zapatistas

Vorige week waren we een paar daagjes in San Cristobal de las Casas in de staat Chiapas. Chiapas ligt in het verre zuiden van Mexico, tegen Guatamala aan. De oorspronkelijke maya bevolking is nog sterk vertegenwoordigd in deze staat. Veel van hen spreken geen spaans en willen weinig te doen hebben met de 'spaanse´ manier van leven. Meerdere malen hebben ze gevochten voor een eerlijkere distributie van land. In 1994 hebben de EZLN, bijgenaamd de Zapatistas (naar de vrijheidsstrijder Zapatista gedurende de revolutie van 1910), tijdelijk de macht overgenomen in Chiapas om het land her te verdelen. Uiteindelijk is er na 1997 wat schot (letterlijk en figuurlijk) in de zaak gekomen en veel groot grondeigenaren hebben hun land moeten inleven.

Nu zijn er in de staat een groot aantal kleine dorpjes die zichzelf grotendeels bedruipen. Wij hebben 3 van deze dorpjes bezocht gedurende een tour van het museum Na Bolom. Deze tour liet zien dat het kiezen van je touroperator een groot verschil maakt in de waarde van de tour. Maria, zelf van Maya oorsprong, wist enorm veel te vertellen over de verschillen tussen de mensen in de verschillende dorpen maar ook over de gemeenschappelijke rituelen. Zoals het feit dat ze allemaal hun eigen specifieke klederdracht hebben en dat de meesten zelfs een ander dialect spreken.

In elk dorp hebben we de lokale kerk bezocht. Sinds de herverdeling van land mogen alleen katholieke (met maya invloeden) mensen in de dorpen wonen. Alle mensen die een ander geloof aanhangen moeten verkassen naar een andere plaats, meestal San Cristobal. Zodra je de kerk binnenloopt is het duidelijk dat het katholieke geloof enkele veranderingen heeft ondergaan. Zo is het offeren van verse bloemen gebruikelijk en hangen er grote doeken met verschillende kleuren die o.a. de goden van vruchtbaarheid (groen), reinheid (wit) en leven (rood) vereren. Dit is tegelijkertijd de driekleur van de Mexicaanse vlag, dus die is bij deze ook uitgelegd. Voor Jezus hebben ze een aparte doek, namelijk paars met een streepje. In de laatste kerk die we bezocht hebben, is het katholieke deel grotendeels verdwenen en worden op de grond van de kerk honderden kaarsjes aangestoken, coca cola en posh (alcoholisch drankje) geofferd. Helaas geen mooie foto's van dit spektakel want het nemen van foto's haalt de ziel uit de kerk en is daarom verboden.


Na de herverdeling van land is er een duidelijke poging gedaan om de armoede van de bevolkingsgroep te verminderen. Met hulp uit het buitenland, zoals een groep Nederlanders die de eerste kassen hebben gebouwd, maar ook nu nog met behulp van microkrediet. Het zijn vooral de vrouwen, vertelde Maria, die dit krediet gebruiken om een klein zaakje op te zetten. Er is echter ook nagedacht over de opzet. Zo zijn er afspraken gemaakt over welke producten welke valei mag verbouwen. De eerste vallei die we bezochten had de 'monopolie' op bloemen en de tweede vallei verbouwde voornamelijk verschillende soorten kruiden. Op deze manier hoeven ze elkaar niet kapot te concurreren. Mooi systeem toch.

Een heel ander grappig aspect van de tour was dat we hem samen deden met een ander koppel die zich voorstelde als Rebecca & Andrew (!) uit Engeland. Ook zij waren hun reis begonnen in Alaska.